Yazı Detayı
12 Eylül 2019 - Perşembe 09:51 Bu yazı 725 kez okundu
 
KERBELA, SALTANAT VE ÜMMET
Osman GÜLEBAK
o.gulebak@gmail.com
 
 

İslâm âlemi olarak her yıl yeni bir hicrî yıla girerken Muharrem ayının onunda, bir aşure gününde Resûl-i Ekrem Efendimizin (sas) torunu Hz. Hüseyin`in ve çoğu Ehl-i Beyt mensubu yetmişten fazla masum insanın, siyasi ihtiraslar uğruna Kerbela`da hunharca şehit edilmesi nedeniyle büyük bir hüzne dönüşür.

 

Ümmetin hafızasında derin izler bırakan bu olay acılı hadiselerin yaşanması nedeniyle hep matem havasında geçer. Fakat Kerbela'nın vermek istediği mesajın çoğu kez bu havada kaybolduğunu görüyoruz. Kerbela olayının hakkıyla anlaşılmasını çok önemli bir mesele olarak görüyor, ümmetin yaşadığı tutsaklıktan ancak bu sayede kurtulabileceğini düşünüyorum. 

 

Kerbelanın sebepleri arasında çok farklı sebepler zikredilse de asıl mihenk noktasını; bir aile adına yapılan kavmiyetçilik ve ümmetin kendisini yönetecek kişiyi seçme iradesinin elinden alınması oluşturur. Dikkat edilirse Hz. Hüseyin, Muaviye'nin oğlu Yezid'i veliaht seçmesinden sonra harekete geçmiştir. Aslında Kerbela kıyamı Hz. Hasan'ın Muaviye ile birlikte gelen saltanata karşı başlattığı tepkinin ikinci safhasıdır diyebiliriz. Hz. Ali'nin vefatından sonra Hz. Hasan'a biat edilmesine rağmen Muaviye bunu hiçe sayarak zorla biat aldı. Bu aslında ümmetin siyasal yürüyüşünü felç edecek kadar vahim bir gelişmeydi ve ümmet bunun acısını ilerde çok hissedecekti. Hz. Hasan kan dökülmemesi için farklı şartlar içermekle beraber Muaviye'nin öldüğünde gasp ettiği ümmetin iradesini teslim etme şartıyla anlaşma yoluna gitti. 

 

Fakat kendisini zorla halka kabul ettiren Muaviye bu yetmezmiş gibi bu anlaşmaya uymayarak oğlu Yezid'i veliaht seçerek babadan oğula geçen ve ümmetin aydınlık geleceğini karanlığa mahkum eden, özgürlüğünü ipotek altına alan saltanat geleneğinin tohumunu attı. Böylece bununla, İslam'ın şura, seçim ve biat gibi kavramlarla çerçevesini çizerek öngördüğü ve Raşit Halifeler döneminde uygulanan, ümmetin hür iradesiyle yöneticisini seçebildiği 'İslamî Model'den sapılmış oldu. Bu, İslam'ın o günden sonra kurulan hemen hemen tüm devletlerin vitrin malzemesi haline gelmesi demekti.

 

Emevi iktidar olgusunun prototip örneği durumunda olan Muaviye, Şam valiliği yaptığı sırada Bizans sistemini yakından tetkik etmişti. muhtemelen bu tetkiklerinde babası Ebu Süfyan'ın eski yakın dostu olan ve ona müşavirlik hizmeti de veren Bizans'ın sabık Şam valisi Servilyanus yardımcı olmuştu. Bilinen yollarla iktidarı ele geçirdikten sonra, yaptığı ilk iş seçimi iptal etmek, biatı silah gücüyle almak ve şuraya son vermek olmuştur. Ancak bunların dışında Daru-l İslam'ın siyasal mekanizmasında Muaviye'nin yaptığı köklü değişiklik, kendisinden sonra veliht ilan etmesidir ki, Kerbela olayının patlak vermesine yol açan ana faktör budur. 

 

Çünkü Hz. Hasan, kendisinden sonra veliaht ilan etmemesi şartıyla Muaviye'nin yönetimini kabul etmiş ve bu arada geçen 12 yıl boyunca Hz. Hüseyin sesini çıkarmadan Medine'de yaşamıştı. Ne zaman ki anlaşmaya aykırı olarak Muaviye, oğlu Yezid'i veliaht ilan etti; işte o zaman karışıklıklar, isyan ve çatışmalar da baş gösterdi. (1)

 

O gün Hz. Hüseyin'in önünde iki yol vardı; ümmetin iradesini gasp eden saltanata karşı ya susacak ya da kendisinin ve ailesinin yok olması pahasına da olsa dik duracaktı. O ikinci tercihi yaptı ve ümmete de bu tercihi miras bıraktı. Bu yüzden Kerbela'yı anlamak demek İslam beldelerini zorla ele geçiren kavmiyetçi, zalim despot ve tağutlara karşı Hüseyince direnmek demektir.

 

Ne hazindir ki Hz. Hasan tarafından başlatılan ve Hz. Hüseyin tarafından devam ettirilen bu yol, ümmet tarafından hakkıyla anlaşılamadı. Ve İslam ümmeti binlerce yıl, kendisini 'Allah'ın halifesi' olarak gören; buna karşın İslam'ın koyduğu istişare, seçim, beyat gibi ilkelerini ilkelerini hiçe sayan sultanlar tarafından yönetildi. İradesi elinden alındığı için siyasi mekanizmaya küsen ümmet içine kapandı. Siyasal olarak kendisini ifade edemezse de varlığını devam ettirmek için alimlerin etrafına toplanarak sessiz bir muhalefet oluşturdu. Başta Ehli beyt imamları olmak üzere İmam Ebu Hanife, İmam Şafii, İmam Ahmed Bin Hanbel zalim yöneticilere meyletmedikleri gibi tüm ısrarlara rağmen onların yönetimlerinin bir parçası da olmadılar. Zalim sultanların zindanlarında işkencelere maruz kaldılar. Ama buna rağmen ne gariptir ki bizler, bu imamların siyasi fıkıhları ve duruşları hakkında çok az bilgiye sahibiz. Bu da üzerinde durulması gereken ayrı bir konu.

 

Bu durum ta İmam Ebu Hanife'nin öğrencisi İmam Yusuf'a kadar devam etti. İmam Yusuf, Abbasiler döneminde hocasının reddettiği kadılık görevini kabul etti. Böylece zalim sultanlara karşı ümmetin yanında yer almış alimlerin,  bu sultanların yönetiminde görev almasının adımı atıldı ki bu ümmetin bu alandaki  ilk firesiydi. Bu adım daha sonra Selçuklular döneminde Nizamülmülk tarafından kurumsal hale getirildi. Böylece hem İslam hem de alimler sultanların kontrolüne geçti.  Alimler, o günden sonra -hepsi olmazsa da- zalim sultanların yapacaklarına fetva veren değil yaptıklarına fetva arayan kişiler haline geldiler. Bu durumun genel anlamda Sünni dünyası için geçerli bir tablo olduğunu söyleyebiliriz.

 

Ehli Beyt imamlarının etrafında toplanan Şia ekolü ise, yönetimin Ehli Beyt'ten olması gerektiği inancından dolayı mevcut yönetimlere mesafeli durdu; zaman zaman kıyam ettiler. 


Ümmetin (özellikle Sünni dünya) zor kullanarak başa gelen zalim sultanlara, kerhen de olsa biat etmesinin sebebi; mevcut zalim sultana başkaldırmanın fitneye sebep olacağı düşüncesidir. Ayrıca o dönemde yapılan savaşlarda başarı elde edilmesi saltanatın sorgulanmasının önüne geçmiştir. Yine bunda Maverdî ve İbn Teymiye'nin o günün şartlarında verdiği yöneticiler için verdiği fetvalar da etkili olmuştur. Oysa dışarıda yeni yerler fethedilip güç kazanılırken içeride çürümeler yaşanmıştır. 

Dr. Kelim Sıddıkî bu konuda şunu dile getirir:

"Sünni Müslümanlar için liderlik boşluğu diye bir şey söz konusu değildir; sadece liderliğin kalitesindeki dereceli bir düşüşten bahsedilebilir. Sünni ekol, ilk dört halifenin yani Raşit halifelerin üstünlüğünün farkındadır. Kalitedeki değişikliğin, Muaviye'nin Müslümanların ilk kralı (kendi ifadesidir) olmasıyla ortaya çıktığı bilinmekte ve fark edilmektedir. İmam Hüseyin'in Kerbela'da şehid edilmesine yol açan olayların ve meselelerin kavranması hususunda şii ve sünnilerin arasında fark yoktur. Sünni ekoldeki siyasi yanlışlığın ve onu takip eden sapmanın temelinde siyasi yetersizliği ve ahlaki bozukluğu bilinen yöneticileri kolayca kabul etme ve onlara otomatik olarak biat etme vardır. Bunun böyle olmasının sebebi, mevcut lidere muhalefet etmenin; onun İslam'ın klasik kişisel ve ahlaki fazilet standartlarından saptığının bilinmesinden daha büyük fitne sayılmasıdır...Darul İslam'ın saltanatın hükmü altında yüzyıllarca devam eden düşüş ve çürümesinin yol açtığı zararın kapsamı, Avrupalı güçler emperyalist rollerini oynamaya başladıklarında ortaya çıktı" (2)

 

Şia ekolü, 'Gaip İmam' teorisiyle (kaybolan imam ortaya çıkmayana kadar devlet yönetimine talip olmamak) yaşanan tıkanıklığı 'Velayeti Fakih' teorisini geliştirerek aşmayı başardı. İran Şahlarına karşı alimler tarafından başlatılan mücadele, nihayet 1980'de İslam İnkılabıyla Şahlık sistemini yıkmayı başardı. Fakat, tüm İslam dünyasına ümit aşılayan bu inkılap, bugün 'Ulus Devlet'in dayattığı mezhebi sınırları aşamadığı görülüyor.

 

Sünni dünya ise hâlâ ısırıcı zalim sultanların kıskacında kıvranıyor. Değişik isimler altında devam ettirilen saltanat sistemi; bugün kimi yerde krallık, kimi yerde askeri diktatör, kimi yerde ise göstermelik seçimlerle başa gelen bürokratik oligarşik şeklinde karşımıza çıkıyor. Batı kaynaklı demokrasi maskeli Modern Ulus Devletle daha da kurumsal ve muhkem hale getirilen baskıcı sistem, dışarıda emperyalistlerle işbirliği yaparken içeride muvahhid Müslümanlara her türlü baskıyı yapıyor. 

 

Kan, gözyaşı, baskı ve kaos içindeki İslam dünyasının Kerbela'yı doğru anlamaktan başka bir yolu yoktur. Hz. Hüseyin'i rehber edinen İslam alimleri, Kerbela'dan sonraları zalim sultanlara karşı takınılan tavrın ümmeti nereye getirdiği ile yüzleşmeli; gaspçı yöneticilere karşı mücadelede ümmetin önünü açacak yeni bir siyaset fıkhı ortaya koymalıdır. 

 

Unutulmamalıdır ki; bu yapılmadan anma törenlerinde hamasi söylem ve sloganlarla ya da ağlayıp dövünmekle ümmet, bu makus kaderinden kurtulamayacaktır.

1) Ali Bulaç-İslam'dan Korkmalı mıyız?
2) Kelim Sıddıki-UlusDevlet ve ötesi

 
Etiketler: KERBELA,, SALTANAT, VE, ÜMMET,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
14 Şubat 2020
KUDÜS DAVASI VE MAYIN MERKEPLERİ
153 Okunma.
21 Ocak 2020
İSLAM DÜNYASI YOL AYRIMINDA: ADALETLİ BİRLİKTELİK Mİ KAOS MU?
265 Okunma.
18 Ocak 2020
ÖTEKİLEŞTİRME PROBLEMİ VE TOPLUMSAL ÇÖZÜLME
93 Okunma.
23 Eylül 2019
‘GÜVENLİ BÖLGE’Yİ BEKLEYEN TEHLİKE
617 Okunma.
29 Ağustos 2019
MALAZGİRT'İN GÖRÜLMEYENLERİ: KÜRTLER
719 Okunma.
16 Ağustos 2019
KEŞMİR: BİRLİKTE YAŞAYAMAMANIN ACI MEYVESİ
423 Okunma.
10 Ağustos 2019
SURİYE SAVAŞI, EMPERYALİST PLANLAR VE KÜRTLERİN GELECEĞİ- 2
325 Okunma.
09 Ağustos 2019
SURİYE SAVAŞI, EMPERYALİST PLANLAR VE KÜRTLERİN GELECEĞİ- 1
366 Okunma.
05 Ağustos 2019
HÜKÜMDAR BEHRAM VE BAYKUŞUN HİKÂYESİ
293 Okunma.
26 Haziran 2019
DOĞU’DAKİ ARAZİ KAVGALARINA ŞAŞI BAKMAK!
616 Okunma.
09 Mayıs 2019
ULUS DEVLETTEN ‘BÖLGESEL ENTEGRASYON’A YENİ BİR SÜREÇ VE KÜRTLER…
667 Okunma.
03 Mayıs 2019
1915 OLAYLARI VE MUHACİR BİR AİLENİN YAŞADIKLARI-2
472 Okunma.
29 Nisan 2019
1915 OLAYLARI VE MUHACİR BİR AİLENİN YAŞADIKLARI-1
558 Okunma.
15 Mart 2019
‘KÜRT YOKTUR' POLİTİKASINDAN ‘KÜRDİSTAN YOKTUR’ POLİTİKASINA KÜRDİSTAN GERÇEĞİ
923 Okunma.
14 Ocak 2019
KAPIMIZDA BEKLEYEN TEHLİKE
1517 Okunma.
28 Aralık 2018
TARİH BİZE NELER SÖYLER?
1025 Okunma.
03 Aralık 2018
SOROS’UN VAKFI GİTTİ YA YÜRÜRLÜKTEKİ POLİTİKALARI?
1466 Okunma.
27 Kasım 2018
HZ. ALİ VE MALİK BİN EŞTER’E GÖNDERDİĞİ MEKTUP-2
939 Okunma.
26 Kasım 2018
HZ. ALİ VE MALİK BİN EŞTER’E GÖNDERDİĞİ MEKTUP-1
1554 Okunma.
20 Kasım 2018
CHP, DP VE EZANIN ASLINA DÖNDÜRÜLMESİNİN PERDE ARKASI-2
978 Okunma.
19 Kasım 2018
CHP, DP VE EZANIN ASLINA DÖNDÜRÜLMESİNİN PERDE ARKASI-1
700 Okunma.
12 Kasım 2018
İSLAM DÜNYASINDA KURUMLARIN YENİLENME ZORUNLULUĞU
990 Okunma.
05 Kasım 2018
CADILARIN BİLİM YUVASINDA NE İŞİ VAR BEYLER?
1129 Okunma.
01 Kasım 2018
İSLAM DÜNYASI VE ‘GERÇEK CUMHURİYET’ ARAYIŞI -2-
866 Okunma.
31 Ekim 2018
İSLAM DÜNYASI VE ‘GERÇEK CUMHURİYET’ ARAYIŞI -1-
757 Okunma.
19 Ekim 2018
ÂLİMLER BULUŞMASI VE KÜRTLER
1243 Okunma.
09 Ekim 2018
İBRAHİM EDHEM EFENDİYİ TANIYAN VAR MI?
1048 Okunma.
25 Eylül 2018
BİZ BU ÜLKENİN NESİ OLUYORUZ?
1807 Okunma.
11 Eylül 2018
BASRA OLAYLARI ANALİZİ - 2
1266 Okunma.
10 Eylül 2018
BASRA OLAYLARI ANALİZİ - 1
742 Okunma.
04 Haziran 2018
21. YÜZYILDA MUSAB OLABİLMEK
7433 Okunma.
29 Mayıs 2018
"EN KÖTÜ BARIŞ, EN HAKLI SAVAŞTAN DAHA İYİDİR"
1179 Okunma.
21 Mart 2018
ELMA KOKUSUYLA GELEN ÖLÜM: HALEPÇE-2
5321 Okunma.
20 Mart 2018
ELMA KOKUSUYLA GELEN ÖLÜM: HALEPÇE-1
1012 Okunma.
28 Şubat 2018
TÜRKİYE’DE YAŞANAN DARBELER, ABD VE CHP-2
2098 Okunma.
27 Şubat 2018
TÜRKİYE'DE YAŞANAN DARBELER, ABD VE CHP-1
1138 Okunma.
20 Şubat 2018
ABD İLE TÜRKİYE ARASINDAKİ 'STRATEJİK MÜTTEFİK' İLİŞKİLERİ -2
1572 Okunma.
19 Şubat 2018
ABD İLE TÜRKİYE ARASINDAKİ 'STRATEJİK MÜTTEFİK' İLİŞKİLERİ -1
1011 Okunma.
16 Şubat 2018
KÜRTLER ÜZERİNDEKİ EMPERYALİST OYUNLAR VE PKK-2
1176 Okunma.
15 Şubat 2018
KÜRTLER ÜZERİNDEKİ EMPERYALİST OYUNLAR VE PKK-1
1021 Okunma.
06 Şubat 2018
KÜRTLER ÜZERINDEN OYNANAN EMPERYALIST OYUNLAR (2)
1414 Okunma.
05 Şubat 2018
KÜRTLER ÜZERINDEN OYNANAN EMPERYALIST OYUNLAR (1)
1218 Okunma.
10 Ocak 2018
MÜNİR ÖZKUL VE KAYBOLAN MERHAMETİMİZ...
1190 Okunma.
26 Aralık 2017
KUDÜS VE YOL AYRIMINDAKİ İNSANLIK…
1199 Okunma.
18 Aralık 2017
ALİYA’NIN GÖZÜNDEN FİLİSTİN MESELESİ -3
1239 Okunma.
18 Ağustos 2017
BİLGE KRAL ALİYA VE FİLİSİTN MESELESİ-2
1668 Okunma.
11 Ağustos 2017
ALİYA’NIN GÖZÜNDEN FİLİSTİN MESELESİ-1
1544 Okunma.
04 Ağustos 2017
GÖRMEZ’İN VEDA KONUŞMASINDAKİ ACI HAKİKATLER…
1491 Okunma.
28 Temmuz 2017
DİYANET VE GÖRMEZ, SİYASETE KURBAN MI EDİLİYOR?
1448 Okunma.
04 Mayıs 2017
16 NİSAN REFERANDUMUNDA GERÇEKLERLE YÜZLEŞMEK-3
1711 Okunma.
28 Nisan 2017
16 NISAN REFERANDUMUNDA GERÇEKLERLE YÜZLEŞMEK-2
1390 Okunma.
24 Nisan 2017
16 NISAN REFERANDUMUNDA GERÇEKLERLE YÜZLEŞMEK-1
1493 Okunma.
15 Nisan 2017
11 NİSAN KURTULUŞ ETKİNLİKLERİ VE (ÖZ)ELEŞTİRİLER
1438 Okunma.
19 Aralık 2016
HÜDA PAR NEDEN HEDEF SEÇİLİYOR?
2010 Okunma.
15 Aralık 2016
KONYA'NIN MEVLANA'SI VAR, YA URFA'NIN?
1476 Okunma.
03 Aralık 2016
HALK HİZMET İÇİN İLLA YOL MU KAPATSIN?
1491 Okunma.
28 Kasım 2016
AÇILIŞLAR HİZMET Mİ YOKSA EZİYET Mİ?
1496 Okunma.
19 Eylül 2016
OKULLARIN AÇILMASI VE SORUMLULUKLARIMIZ
1922 Okunma.
02 Eylül 2016
CEMAATLERE SALDIRI YA DA MAYIN MERKEPLİĞİ
1716 Okunma.
05 Ağustos 2016
DARBE KARŞITI KÜRTLER VE TÜRKİYE’NİN GELECEĞİ ÜZERİNE…
1537 Okunma.
22 Temmuz 2016
BİRECİK'TE HALKI DAĞITMA EMRİNİ KİM VERDİ?
2160 Okunma.
30 Haziran 2016
ÜMMET ŞUURU OLMADAN KUDÜS ÖZGÜRLEŞMEZ
1700 Okunma.
Haber Yazılımı